< < ABD, İran’a Yönelik Yaptırım Konusunda Israrlı Görünüyor


ABD, İran’a Yönelik Yaptırım Konusunda Israrlı Görünüyor

Yazan  22 Eylül 2020

İran ile Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin (BMGK) daimi üyeleri ABD, İngiltere, Fransa, Rusya ve Çin ile arasında 2015'te Kapsamlı Ortak Eylem Planı (KOEP) adı verilen nükleer anlaşma imzalanmıştı.

Anlaşmayla Tahran yönetiminin nükleer programını sınırlandırması karşılığında İran’a karşı uluslararası yaptırımların kaldırılması kararı alınmıştı. Anlaşma Ocak 2016'da BMGK tarafından çıkarılan 2231 sayılı kararla desteklenmişti.

ABD Başkanı Donald Trump'ın yönetime gelmesiyle Washington Mayıs 2018'de anlaşmadan tek taraflı çekilmişti. Anlaşmanın tarafları ise anlaşmaya bağlı kaldıklarını açıklamıştı. Washington, Ağustos 2018 itibarıyla Tahran'ı füze programı ve bölgesel nüfuzunun da sınırlandırıldığı yeni bir anlaşmaya zorlamak için "tarihin en ağır yaptırımlarını" uygulamaya başlamıştı. İran ise ABD'nin yaptırımlarına karşılık Avrupa ülkelerinden beklediği ekonomik desteği alamayınca anlaşmadaki taahhütlerini geçen yıl kademeli olarak durdurmuştu.

BM'nin İran'a 13 yıldır uyguladığı ve nükleer anlaşma kapsamında 18 Ekim'de sona ermesi öngörülen silah ambargosunu yenilemek isteyen ABD'nin sunduğu karar tasarısı 15 Ağustos'ta BMGK'da reddedilmişti. Bunun üzerine ABD yönetimi, İran'ın nükleer anlaşma kapsamındaki taahhütlerini askıya almasını gerekçe göstererek Konseyin 2231 sayılı kararı ile kaldırılan tüm yaptırımların tekrar uygulanmasına imkân tanıyan mekanizmayı (snapback) hayata geçireceğini 20 Ağustos'ta BMGK'ye ilan etmişti.

ABD'nin ilanının ardından 30 günlük karar süreci başlamış ve BMGK üyeleri anlaşmadan çekilen bir ülkenin söz konusu mekanizmayı hayata geçiremeyeceğini açıklamıştı. ABD ise nükleer anlaşmadan çekilmesine rağmen 2231 sayılı kararın imzacısı olduğunu savunarak İran'a yönelik BM yaptırımlarını tek taraflı olarak 19 Eylül'de uygulamaya başlamıştı.

ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo, alınan yeni yaptırım kararlarına ilişkin açıklamasında, İran yönetimi üzerinde "tam baskı" uygulamaya devam edeceklerini vurguladı.

Pompeo, bu kapsamda BMGK tarafından kaldırılan yaptırımların yürürlüğe sokulmasının yanı sıra, İran Savunma ve Silahlı Kuvvetler Lojistik Bakanlığı (MODAFL), İran Savunma Sanayisi Örgütü (DIO) ve Direktörü Mehrdad Akhlaghi-Ketabchi'yi yaptırım listesine eklediklerini dile getirdi.

Ayrıca İran Atom Enerjisi Örgütü (AEOI) ile ilişkili altı kişi ve üç kuruluşa da yaptırım uyguladıklarını kaydeden Pompeo, İran'ın sıvı yakıtlı balistik füze geliştirme merkezi olan Shahid Hemmat Industrial Group (SHIG) ile bağlantılı üç kişi ve dört kuruluşun da listeye konulduğunu belirtti.

Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro'nun da İran ile iş birliği yaptığı gerekçesiyle aynı yaptırımlara maruz kalacağını kaydeden Pompeo, "Trump yönetimi, dünyanın önde gelen terör sponsoru ve antisemitizm kaynağı İran'a karşı gerekli adımları atarak Orta Doğu ve Avrupa'daki Amerikalıları ve vatandaşlarını güvende tutmaya kararlıdır. İran rejimi kötü davranışlarını ele alan kapsamlı bir müzakere için masaya oturana dek yaptırımlarımızı sürdürecek ve genişleteceğiz." ifadesini kullandı.

ABD, başta İran ve BM üyesi ülkeler olmak üzere, tüm ülkelere yaptırım konusunda ne kadar ciddi olduğunu göstermek istiyor. İran lideri Ruhani daha önce yaptığı açıklamada, ABD’nin yaptırım konusunda ısrarcı olması durumunda kendilerinden kesin ve net bir cevap alacağını belirtmişti. Karşılıklı olarak gözdağı ve üstü kapalı tehditlerin ortaya koyulduğu Ortadoğu coğrafyasında gerginliğin daha da artması muhtemel görünüyor. İran’ın bu yaptırım kararlarına vereceği cevap ve karşılığında alacağı tedbirler ilişkilerin seyrini belirleyecektir.

KAYNAK:

https://turkish.aawsat.com/home/article/2521191/abdden-i̇ran-savunma-bakanlığına-yaptırım-kararı

https://www.aa.com.tr/tr/dunya/abdden-iran-savunma-bakanligi-ve-maduroya-yaptirim/1980783

https://www.ortadoguhaber.com/haberler/abd-den-iran-savunma-bakanligi-ve-maduro-ya-yaptirim

 

 

Barış Yüksel

21. Yüzyıl Türkiye Enstitüsü
Uzman

ÜYE GİRİŞİ

Şifremi unuttum
  1. SON MAKALELER
  2. ÇOK OKUNANLAR

Prof.Dr. Alaeddin Yalçınkaya   - 13-01-2022

Kazakistan'da Ayağına Kurşun Sıkanlar

Yakıt zammı üzerine yaşanan gelişmeler, bölgeyle bağlantılı stratejileri yeniden masaya yatırmıştır. Bağımsızlığın otuzuncu yılındaki bu olayların sosyo-ekonomik hoşnutsuzluklar boyutu elbette bulunmaktadır.