Gözlerden Kaçan Bir Husus: Türkiye'deki Olağandışı Kaliforniyum Operasyonları

Yazan  13 Nisan 2019

Yaklaşık 1 yıldır Türkiye’de yasadışı yollarla “kaliforniyum” maddesi sattığı değerlendirilen şahıslara yönelik güvenlik güçleri operasyonlar düzenliyor. Bu maddenin Türkiye’ye neden ve ne şekilde sokulduğu hala belli değilken, geçtiğimiz gün içerisinde Adana’da yine bir şahsa kaliforniyum operasyonu düzenlendi.

Kaliforniyum Operasyonları

İlk olarak 20 Mart 2018 tarihinde 70 milyon dolar değerinde olduğu iddia edilen kaliforniyum maddesinin Ankara’da bir polis operasyonuyla ele geçirildiğine dair haberler kamuoyuna yansıdı. Konuyla ilgili 4 kişinin gözaltına alınmasından sonra Türkiye Atom Enerjileri Kurumu (TAEK), detaylı analiz çalışmasından sonra yaptığı açıklamasında ele geçirilen maddenin (poly(sodium 4-styrenesulfonate)) olduğunu, bu maddenin organik tabanlı bir madde olup nükleer ve radyoaktif herhangi bir özellik taşımadığını belirtti[1].

Bu olaydan yaklaşık bir yıl sonra, 13 Mart 2019 tarihinde Diyarbakır’da, 7 gram kaliforniyum olduğu iddia edilen maddeyi ve yaklaşık bin 195 adet tarihi eseri satmaya çalışan şüpheli suçüstü yakalandı[2]. Ele geçirilen kimyasal madde ile tarihi eserleri satmaya çalışan İ.B. ile alıcı oldukları belirtilen 2 kişi gözaltına alındı. Jandarma Komutanlığı'ndaki ifadelerinin ardından adliyeye gönderilen şüphelilerden İ.B. tutuklanırken, isimleri açıklanmayan diğer 2 şüpheli ise serbest bırakıldı. Türkiye Atom Enerjisi Kurumu'na (TAEK) gönderilen kimyasal maddenin incelemesinin ise sürdüğü belirtildi[3]. Fakat hala TAEK tarafından olayla ilgili bir basın açıklaması bulunmamakta.

Dicle Üniversitesi Fen ve Edebiyat Fakültesi öğretim görevlisi iken geçen yıl emekli olan Prof. Dr. Bahattin Gümgüm’e göre bu zayıf bir ihtimal. Gümgüm ele geçen maddenin kesin olarak kaliforniyum olup olmadığının belirlenmesi gerektiğini söyledi. VOA Türkçe’nin sorularını yanıtlayan Prof. Gümgüm, “Ben bunun kaliforniyum olduğuna ihtimal vermiyorum. Sentetik ve çok pahalı bir madde. 7 gram çok büyük bir miktar, mikro gramlarla elde ediliyor. 7 gramının bir arada olması mümkün değil. İleri nükleer faaliyetlerde kullanılabilir. O da buralarda olmaz. Ortadoğu’da işe yaramaz. Burada bulunmasının mantığı yok” dedi. Kaliforniyumun özel hallerde beyin kanseri tedavisinde kullanıldığına dikkat çeken Gümgüm, bu maddenin nükleer çalışmalarda kullanılacak kadar ucuz olmadığını vurguladı[4].

Yine aynı ay içerisinde bir diğer kaliforniyum vakası da Niğde de gerçekleşti. 28 Mart 2019 tarihinde Niğde'de 'kaliforniyum' adlı kimyasal maddeyi satmaya çalışan Suriye uyruklu 2 kişi, alıcı gibi davranan polisler tarafından suçüstü yakalandı[5]. Şüphelilerin üzerinden 14.22 gram kaliforniyum maddesi ele geçirildi. Gözaltına alınan şüpheliler, sorgularının tamamlanmasının ardından sevk edildikleri adliyede tutuklanarak cezaevine gönderildi.

(kaynak: http://www.malatyaguncel.com/nigdede-nukleer-madde-operasyonu-1200023h.htm)

 

Geçtiğimiz gün yine kaliforniyum operasyonları gündeme oturdu. 12 Nisan 2019 tarihinde merkez Çukurova ilçesi, Güzelyalı Mahallesi'nde bir kır düğünü tesislerine, güvenlik güçlerince düzenlenen operasyonda, Suriye uyruklu bir kişi, uluslararası dolaşımı yasaklanmış ve radyolojik tehlikesi olan kaliforniyum olduğu tahmin edilen tüp içindeki maddeyi satmak isterken yakalandı[6].

İlk incelemenin ardından kaliforniyum olduğu tahmin edilen madde, Türkiye Atom Enerjisi Kurumuna (TAEK) gönderilecek. TAEK uzmanlarının yapacağı detaylı analizlerden sonra maddenin kaliforniyum olup olmadığı kesinleşecek. 1 gramı 4 milyon dolara satılan maddeyi 20 bin dolara satmak isteyen Suriye uyruklu şüphelinin dolandırıcılık yapmak amacıyla elindeki maddeyi kaliforniyum diye satmaya kalkmış olabileceği değerlendiriliyor. Gözaltına alınan Abdulkerim el Mustaytif'in emniyetteki sorgusu sürüyor[7].

Kaliforniyum Nedir?

Kaliforniyum, sembolü Cf ve atom numarası 98 olan radyoaktif metalik bir kimyasal elementtir. İlk kez Şubat 1950'de Kaliforniya Üniversitesi, Berkeley'deki laboratuvarda küriyumun alfa parçacıkları (helyum iyonları) ile bombardıman edilmesiyle üretildi. Günümüzde bilindiği kadarıyla yalnızca ABD'de Oak Ridge Ulusal Laboratuvarı'nda ve Rusya'da da Atom Reaktörleri Araştırma Enstitüsü'nde üretilmektedir. Yapay yollarla elde edilen kaliforniyum, bilindiği kadarıyla yeryüzünde doğal olarak bulunmamaktadır.

Kaliforniyum’un İşlevi

Kaliforniyumun nötronları, diğer radyoterapi türlerinin etkisiz olduğu belli rahim ağzı ve beyin tümörlerinin tedavisinde de kullanılır[8].  Uçak ve silah parçalarındaki korozyon, kötü kaynaklar ve rutubetin tespitinde kullanılan nötron radyografisi[9] ve taşınabilir metal dedektörler için oldukça kullanışlı yapar[10]. Nötron nem ölçme cihazları petrol kuyularındaki su ve petrol tabakalarının tayininde kaliforniyum-252'yi kullanır. Taşınabilir nötron kaynağı olduğundan altın ve gümüş madenlerindeki yerinde analiz aşamasında ve yeraltı suyu hareketlerinin tespitinde kullanılmaktadır[11].

Kaliforniyum-251 çok küçük bir krtik kütleye (yaklaşık 5 kg)[12], yüksek öldürücülüğe ve çevre için zehirli radyasyon yayma kapasitesine sahiptir. Kaliforniyumun düşük kritik kütleye sahip olması, elementin kullanımı ile ilgili abartılı iddiaları da beraberinde getirmektedir. Popüler Science dergisinin Temmuz 1961 tarihli sayısında yer alan "Facts and Fallacies of World War III" adlı makalede bu durum şu şekilde sunulmuştur; "kaliforniyum atom bombasının bir tabanca mermisinden daha büyük olması gerekmez. Temas anında 10 ton TNT gücüyle patlayacak mermiler ateşleyen bir altıpatlar yapabilirsiniz.”[13]

Kaliforniyum, dünyadaki en pahalı ikinci maddedir. Fiyatı hakkında pek çok farklı görüş mevcuttur. Bazı kaynaklara göre Cf-249’un mikrogram fiyatı 160 dolar, Cf-252’nin mikrogram fiyatı 60 dolardır. Bazı kaynaklara göre de, Kaliforniyum-252 izotopunun gramının fiyatı 27 milyon dolardır.

Değerlendirme

  • Son bir yıldır Türkiye’de kaliforniyum ele geçirme olayları 4 kez gündeme gelmiştir. 2018 yılında Ankara’da ele geçirilen maddenin kaliforniyum olmadığının açıklanmasının ardından son bir ay içerisinde kısa aralıklarla muhtelif şehirlerde 3 farklı operasyon daha gerçekleştirilmiştir. Fakat bu operasyonlarda ele geçirilen maddenin kaliforniyum olup olmadığıyla ilgili resmi kanallardan bir açıklama yapılmamıştır.
  • Son bir ay içinde 3 defa yaşanan bu hadise, Türkiye’nin kritik önemi bulunan bu maddenin yasadışı yollarla taşınmasında bir geçiş ülkesi, hatta belki de hedef ülkesi heline gelip gelmediğine dair soru işaretleri doğurmuştur.
  • Bu husus, son zamanlarda tespit edilen vakaların sıklığı ve henüz tespit edilemeyen muhtemel diğer vakalar açısından değerlendirildiğinde daha geniş bir soruşturmayı gerektirmektedir. Diğer yandan yalnızca yapay yollardan elde edilebilen ve bilindiği kadarıyla Türkiye’de üretilemeyen bu maddeyle alakalı ileride doğabilecek risk ve tehditler düşünüldüğünde ulusal ve uluslararası kamuoyu nezdinde Türkiye’nin güç duruma düşmemesi için bu soruşturma büyük bir ciddiyet ve ivedilikle yürütülmelidir.
  • Niğde ve Adana’da gerçekleşen son iki vakada olaya karışanlar Suriye uyruklu kişilerdir. Bu durum Türkiye’nin yanlış Suriyeli sığınmacı politikasının bir sonucu olarak değerlendirilmelidir. Sonuçta kim olduğuna bakılmaksızın sınırdan kabul edilen bu kimselerin bir istihbarat elemanı ya da terör örgütü mensubu olabileceği göz ardı edilmiştir.
  • Yine yanlış sığınmacı politikalarının, Türkiye’deki yasadışı madde kaçakçılığına ivme kazandırdığı ortadadır. Bu durum milli güvenlik, ülke sathı içinde huzur ve sükûnetin teminine tehdit oluşturmaktadır. Türkiye, uzun yıllardır uyuşturucu ve keyif verici maddelerin geçiş noktası olarak kullanılmıştır. Bununla mücadelede son zamanlarda büyük başarılar elde edilirken, diğer yandan da kimyasal ve nükleer yasadışı maddelerin kaçakçılığıyla mücadele hususu gözden kaçırılmamalıdır.

 

[1] https://tr.sputniknews.com/turkiye/201803201032703349-ankara-kaliforniyum-nukleer-teak/

[2] https://www.trthaber.com/haber/turkiye/diyarbakirda-kaliforniyum-oldugu-iddia-edilen-madde-ele-gecirildi-408229.html

[3] https://www.gercekgundem.com/guncel/78019/diyarbakirdaki-kaliforniyum-operasyonunda-yeni-gelisme

[4] https://www.amerikaninsesi.com/a/diyarbakirda-nukleer-madde-operasyonu/4827896.html

[5] https://www.haberturk.com/nigde-de-2-kisi-kaliforniyum-ile-yakalandi-2416828 

[6] http://www.hurriyet.com.tr/gundem/adanada-kaliforniyum-operasyonu-grami-4-milyon-dolar-41180843

[7] http://www.gunes.com/yasam/adanada-kaliforniyum-oldugu-iddia-edilen-madde-ele-gecirildi-972512

[8] O'Neil, Marydale J.; Heckelman, Patricia E.; Roman, Cherie B., (Ed.) (2006). The Merck Index: An Encyclopedia of Chemicals, Drugs, and Biologicals (14th bas.). Merck Research Laboratories, Merck & Co. ISBN 0-911910-00-X.

[9] Osborne-Lee, I. W. (1995). "Californium-252: A Remarkable Versatile Radioisotope". Oak Ridge Technical Report ORNL/TM-12706. doi:10.2172/205871.

[10] Osborne-Lee, a.g.e.

[11] Davis, S. N.; Thompson, Glenn M.; Bentley, Harold W.; Stiles, Gary (2006). "Ground-Water Tracers — A Short Review". Ground Water (1 bas.). Cilt 18, s. 14–23. doi:10.1111/j.1745-6584.1980.tb03366.x

[12] Evaluation of nuclear criticality safety data and limits for actinides in transport (PDF). Institut de Radioprotection et de Sûreté Nucléaire. s. 16. 18 Kasım 2014 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 2010-12-20

[13] Corporation, Bonnier (Temmuz 1961). "Facts and Fallacies of World War III". Popular Science (1 bas.). Cilt 179, s. 180. ISSN 0161-7370

Son Düzenlenme Cumartesi, 13 Nisan 2019 12:30
Mete Han Kutlusan

21. Yüzyıl Türkiye Enstitüsü
Ortadoğu Araştırmacısı

ÜYE GİRİŞİ

Şifremi unuttum
  1. SON MAKALELER
  2. ÇOK OKUNANLAR

Erol Başaran Bural   - 20-05-2019

Teröristbaşının Mektubundaki Sırlar

PKK terör örgütünün özünde barındırdığı fırsatçı ruh, ortamın bulanıklaştığını hissettiği her an harekete geçmeye hazır bir durumda bekler.