İÇİNDEKİLER

Analizler

Prof. Dr. Ümit ÖZDAĞ

Şok Teröre Karşı Alınması Gereken Şok Önlemler    1

Aynur LAHİ

Son Dönem Gelişmelerle Birlikte AB’de ‘Pekişen’ Türkiye Algısı    3

Dr. Murat KÖYLÜ

Kıbrıs’ta Yeni Dönem ve Müzakerelerin Geleceği     5

Makaleler

Şanlı Bahadır KOÇ

Stratejik Dehlizlerde Derinlik Sarhoşluğu: Bir AKP Dış Politikası Eleştirisi 7

AKP’nin kendisinin aslında ne kadar liberal olduğu tartışmalı olabilir ama rahatlıkla iddia edilebilir ki AKP hükümeti döneminde Türk dış politikası aşırı “liberalleşmiştir”. Liberal ve idealist yaklaşımlar, varsayımlar, politikalar ve söylem Türk dış politikasına belki de daha önce hiç olmadığı kadar hakim olmuştur. İnsan doğasının iyimser yorumuna, ülkeler arasındaki anlaşmazlıkların büyük ölçüde suni olduğu ve tüm çatışmaların çözümlenebileceğine, askeri gücün aslında “hiçbir şeyi çözmediğine”, ticaret, karşılıklı bağımlılık, diyalog, empati ve demokrasinin birçok sorunun ilacı olduğuna, biz bir geri adım atarsak karşı tarafın da buna aynı şekilde karşılık vereceğine ve geçmişte durum farklı ise bile dünyanın artık değiştiğine iman eden bu anlayışın dünyaya söyleyeceği bazı şeyler olabilir. Ama bu düşünce dış politikayı yönlendiren en büyük güç olduğunda ve buna bir de zaman zaman liberalizmle çelişen İslamcılık ve İslam dayanışmacılığı eklendiğinde, dağınık karar alma mekanizması, eleştirilerden ve hatalardan öğrenmeye kapalı yaklaşımlar gibi unsurlarla beraber ortaya Türkiye’nin meşru dış çıkarları açısından bazı ciddi komplikasyonlar çıkmaktadır.

Prof. Dr. Haydar ÇAKMAK

Türkiye’nin Orta Doğu Politikası         19

Dünyanın en zengin petrol yataklarına sahip Orta Doğu Bölgesi yaşanan krizler ve bölge dışı ülkelerin müdahaleleri ile dünya gündeminin hep üst sıralarında yer almaktadır. Bu durum Türkiye’nin Orta Doğu ülkeleri ile olan ilişkilerini de doğrudan etkilemektedir. Türkiye’nin Orta Doğu bölgesi ile ilişkilerinin tarihsel bir perspektif içinde ele alındığı bu çalışmada ayrıca AKP’nin Orta Doğu politikası değerlendirilecektir.

Bahadır Selim DİLEK

AKP - İsrail - Gazze: Dış Politikada Ajitasyon Dönemi          27

“Mavi Marmara” gemisine yapılan saldırı için gerekli zemini hazırlayan AKP Hükümeti, bu tablodan hem iç hem de dış politikada faydalanmak istemiştir. Haftalar öncesinden yapılan uyarılar dikkate alınmamış, 9 Türk vatandaşının ölümüyle sonuçlanan kriz göz göre göre gerçekleşmiştir. Bu çalışmada krizin gelişim süreci ayrıntılı bir biçimde ele alınmış, Hükümetin krizi siyasal açıdan nasıl kullandığı ortaya konulmaya çalışılmıştır.

Nejat ESLEN

Jeopolitikte ve Kimlikte Eksen Kayması         35

Türkiye yeni fırsatların, risklerin ve belirsizliklerin egemen olduğu yeni jeopolitik ortamda Ahmet Davutoğlu’nun önderliğindeki veya stratejik derinliğindeki hamlelerle hem jeopolitikte hem de kimlikte eksen kayması yaşıyor ve Batı yörüngesinden gittikçe uzaklaşıyor. Türkiye’nin yeni jeopolitik ekseninin, yani Ortadoğu ekseninin en rasyonel eksen olup olmadığı ve Türkiye’nin jeopolitik kimliğini değiştirmesinin bedelinin ne olabileceği Türkiye’de tartışılmalıdır.

Prof. Dr. Özcan YENİÇERİ

Türkiye’nin Ekseni Ön Asya Devletler Birli€i: Azerbaycan, Türkiye, KKTC    43

Türkiye’nin gündeminde ‘Eksen Kayması’ tartışmaları devam ederken konuyu geçerli literatür bağlamında ele almak bir gereklilik olarak ortaya çıkmaktadır. Önemli ideologların Türkiye’ye biçtikleri rolün bilinmesi bu çerçevedeki tartışmaları daha anlamlı hale getirmektedir. Bu çalışmanın amacı Türkiye’ye dayatılan bu rollerin dışında, Türkiye’nin kendi stratejik çıkarlarını da gözeten yeni bir seçenek olarak ‘Ön Asya Devletler Birliği’nin kurulmasını gündeme getirmek; bu birliğin kurulmasının “Bölgesel Süper Güç” olma yolunda Türkiye’ye sağlayacağı katkılara dikkati çekmektir.

Hasan Tevfik GÜZEL

Mesut Barzani’nin Türkiye Ziyareti     51

Irak’ın kuzeyindeki Bölgesel Kürt Yönetimi Başkanı Mesut Barzani Haziran ayı başında beraberindeki bir heyet ile birlikte Türkiye’ye bir ziyaret gerçekleştirmiştir. Bu yazı çerçevesinde de son dönem itibariyle oldukça aktif bir dış politika izleme gayreti içinde bulunan Türkiye’nin Orta Doğu’ya yönelik politik yaklaşımı içerisinde Bölgesel Kürt Yönetimi’nin sahip olduğu konum Mesut Barzani ziyaretinin yansımaları doğrultusunda incelenecektir.

Yrd. Doç. Dr. Sait YILMAZ

Büyük Resimden Orta Doğu ve Türk-İsrail Gerilimi   57

Uluslararası ilişkilerin terazisi ülke çıkarlarıdır. Bu açıdan bakıldığında Türkiye’nin Gazze’ye (insani) yardım ve İsrail ablukasını kırma hedefli siyasal girişiminin hiçbir mantıksal açıklaması yoktur. Bu yüzden Türkiye’nin ve İsrail’in ne yaptığından çok öncelikle Orta Doğu’da ve İsrail-Filistin çatışmasında neyin ne olduğu ve bölgeyi neyin beklediği üzerinde duracağız. Son bölümde ise Türkiye-İsrail krizinin nelere mal olabileceği ve bölgeye yansımaları üzerine odaklanacağız.

Dr. Ali ASKER

Sırat Köprüsü Kadar Zorlu Geçiş: Kırgızistan’da Değişim Sancıları 65

11 Haziran’da  bafllayarak birkaç gün devam eden katliamlar K›rg›zistan’› yasa bo€du.  Katliamda öldürülenlerin an›s›na 16-17-18 Haziran tarihlerinde ulusal matem ilan edildi. Fakat durum gerginliğini korumaktadır. Hükümet güçleri bölgeyi tam kontrol alt›na almakta yetersizdir. Sadece Geçici Hükümetin de€il, K›rg›zistan’›n bir devlet olarak varl›€› tehlike alt›ndad›r.

Elhan ŞAHİNOĞLU

“Ermenistan Açılımının” Türkiye-Azerbaycan İlişkilerindeki Etkileri           73

Türk Hükümetinin başlattığı “Ermenistan Açılımı”nda Azerbaycan faktörünün dikkat alınmaması Azerbaycan-Türkiye ilişkileri üzerinde kalıcı izler bırakmıştır. Bu çal›flmada öncelikle “Ermeni aç›l›m›n›n” Azerbaycan’daki çeflitli kesimlerde nas›l alg›land›€› incelenecek, ard›ndan iki ülkede iliflkilerin gelifltirilmesi yönünde at›lan ad›mlar ve taraflar›n beklentileri ele al›nacakt›r.

Enstitü Faaliyetleri      81