Hoşgeldiniz; Bugün 24 Kasım 2017 Cuma
Orta Doğu ve Afrika Araştırmaları Merkezi|15 Ağustos 2014 Cuma

Batı Afrika'ya Büyük Tehdit: Ebola

Bekir Ali YÜKSEL tarafından yazıldı.

 

Hastalıkla İlgili Önemli Bilgiler:

Ebola virüsü insanlarda Ebola virüsü hastalığına yol açan ciddi bir hastalıktır. İlk olarak 1976 yılında Sudan'ın Nzara ve Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nin Yambaku kentlerinde salgına yol açmıştır. Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde görülen hastalığın adı, Ebola Nehri'ne yakın bir köyde başladığı için Ebola olmuştur.[1]

Fotoğraf 1: Ebola Nehri

Ebola virüsü insanlarda ve primatlarda ( maymun, goril, şempanze, meyve yarasası, orman antilobu ve kirpi gibi) görülmektedir ve ölüm oranı %90'lara ulaşabilmektedir.[2]

Virüs Nasıl Bulaşmaktadır? 

Fotoğraf 2: Ebola Virüsü Mikroskobik Görüntüsü

Ebola virüsünün nereden bulaştığı daha net olarak belirlenememiştir. Afrika’daki enfekte şempanze, goril, maymun, meyve yarasası ve antiloptan bulaştığı tahmin edilmektedir. Araştırmacılara göre Ebola virüsü insanlara enfekte hayvanların organ, kan ve vücut sıvıları ile yakın teması ile bulaşmaktadır. Virüsün bulaşma yolları;

-İnsandan insana geçiş de bütünlüğü bozulmuş deri veya mukozanın enfekte insanların kan ve vücut sıvılarıyla direkt teması,

-Defin sırasında cenazeye doğrudan temas,

-İyileşmiş olmasına rağmen, 7 haftaya kadar erkek hastaların spermleri yoluyla,

-Sağlık tesislerinde maske, elbise, eldiven gibi koruyucular giymeyen personelden,

-Enjektör ve ekipmanların iyi bir şekilde sterilize edilmemesi,

şeklinde gerçekleşebilmektedir.

Fotoğraf 3: Sağlık Merkezi- Gine

Ebola, Filavoviridae ailesinden bir RNA virüsüdür. Beş farklı türü vardır. Bunlar:

-Bundibugyo Ebola Virüsü (BDBV)

-Zaire Ebola Virüsü (EBOV)

-Reston Ebola Virüsü (RESTV)

-Sudan Ebola Virüsü (SUDV)

-Tai Forest Ebola Virüsü (TAFV)

BDBV, EBOV ve SDUV Afrika’da görülen salgınlara sebep olan türlerdir. RESTV'nin ise Filipinler’de ve Çin’de hastalık ve ölüme sebep olmadan insanları enfekte ettiği görülmüştür.[3]

Ebola Hastalığının Belirtileri

·Ateş

·Baş Ağrısı

·Eklem ve Kas Ağrısı

·Halsizlik

·İshal

·Kusma

·Mide Ağrısı

·İştahsızlık

 Bazı hastalarda da şu belirtiler görülebilir;

"Döküntü, gözlerde kızarıklık, hıçkırık, öksürük, boğaz ağrısı, göğüs ağrısı,nefes almakta güçlük, yutkunma zorluğu, vücut içinde ve dışında kanamalar. Laboratuvar bulgularında düşük beyaz kan hücreleri ve trombosit sayısı ile  yüksek karaciğer enzimleri  görülmektedir. Son   dönemde ayrıca böbrek ve karaciğer yetmezliği görülmektedir.”

“Ayrıca belirtiler Ebola virüsüne maruz kalındıktan 2-21 gün (genellikle 8-10 gün) sonra görülmektedir. Hastaların bir kısmı iyileşirken, neden bazılarının öldüğü tam olarak anlaşılamamıştır. Bununla beraber ölenlerin virüse karşı yeterli bağışık yanıt geliştiremedikleri bilinmektedir." [4]

Fotoğraf 4: Liberyalı Ebola hastası

Dünya Sağlık Örgütü Başkanı, Ebola'nın hızla yayılması sebebiyle Gine'yi ziyaret etmiştir ve Gine, Liberya ve Sierra Leone başkanlarıyla ortak strateji geliştirmek ve alt bölgeden Ebola'yı temizlemek için üst düzey toplantı gerçekleştirmiştir. Sierra Leone, Fildişi Sahili, Gine, Liberya devlet ve hükümet başkanları ortak bir deklarasyon yayımlayarak, salgın için ortak ek kaynak kullanacaklarına dair söz vermişlerdir. Deklarasyon;

1. Spesifik bölgelerin polis ve asker tarafından arındırılması ve bu bölgedeki vatandaşlara maddi destek verilmesi, bölgedeki sağlık bakım merkezlerinin tedavi, test ve taşıyıcı taramaları için güçlendirilmesi, mezarların ulusal sağlık düzenlemesine uygun şekilde yapılması,

2. Sağlık çalışanlarına teşvik, tedavi ve koruma sağlanarak onların işlerinde güvende hissetmesi ve görevlerini ifa etmesi, ek olarak, yerel ve ulusal personelin Ebola'ya karşı savaşında güvenliğin sağlanması,

3. Devlet başkanları tarafından salgını en yakın zamanda bitirmek için verilen taahhüt çerçevesinde, uluslararası topluluğun etkilenen ülkeleri gözetim, taşıyıcı taramaları, vaka yönetimi ve laboratuvar kapasitelerini artırmak için desteklemesi,

4. Özel ve yerel sektörlerin birlikte çalışması için seferberlik ve topluluğun Ebola'yı anlaması ve etkili ve verimli şekilde yok etmesi için duyarlılığın artırılması,

5.Ulusal müdahale planlarında belirtilen bütün sektörleri kapsayan gerekli müdahalelerin hemen uygulanması; önlemlerin uyumlu hale getirilmesi ve koordine edilmesi; ulusal ve uluslararası insan kaynaklarının uygun bir şekilde dağıtılması, finansal kaynakların harekete geçirilmesi ve tahsis edilmesi, sınırlar arası hareketliliğin denetiminin güçlendirilmesi,

6. Bilgi ve iletişim sistemlerinin geliştirilerek kültürel şartların dikkate alınması çerçevesinde duyarlılığın güçlendirilmesi ve toplum katılımının teşvik edilmesi,

7. Sağlık personelinin Ebola Virüsü Hastalığı(EVD)'ndan ölmesini engellemek için bütün tedavi merkezlerinde enfeksiyon korumasının ve kontrol önlemlerinin artırılması,

8. İzleme ve değerlendirme sisteminin bölgesel stratejilere eklenmesi ve hastalıklı çevrede araştırma yapılması önlemlerini içermektedir.

İnsan ve finansal kaynakların seferberliği Dünya Sağlık Örgütü'nün ortakları , BM Kuruluşları ve diğer paydaşlar gözetiminde devam etmektedir. Dünya Sağlık Örgütü ve etkilenen ülkeler (Gine, Liberya, Sierra Leone), komşu ülkeler ve bölgedeki diğer devletler, Temmuz-Aralık 2014 Ebola Virüs Salgını Hastalığı Müdahale Planı yayımlamışlardır.  Dünya Sağlık Örgütü ve üçlü ulusal plan çerçevesinde sağlanan mutabakat dahilinde tahmini 100.5 milyon dolar insani ve maddi kaynak sağlanması beklenmektedir.[5]

Tablo 1: Ebola Virüs Salgını Hastalığı Müdahale Planı Bütçesi(Temmuz-Aralık 2014)

 

Hastalık Günlüğü

Ebola salgını ilk olarak Mart 2014 içerisinde Gine'nin ücra bir ormanlık bölgesinde tespit edilmiştir. O zamandan beri, ölümcül bir hızla yayılmakta ve Afrika'nın en fakir bölgelerinden geçirgen sınırlara taşmaktadır. Salgın ilk olarak uçak aracılığıyla taşınmış olup Liberya'da çalışan bir Amerikan vatandaşının Nijerya'ya uçmasıyla bu bölgeye de sirayet etmiştir. Amerikan vatandaşı Nijerya'da hayatını kaybetmiştir. Hastalık Mart 2014 itibariyle Liberya'ya, oradan da Mayıs'ta Sierra Leone'ye yayılmıştır.[6]

Ebola kaynaklı ölümler dört Batı Afrika ülkesi (Gine, Liberya, Nijerya ve Sierra Leone) Sağlık Bakanları tarafından rapor edilmeye devam etmektedir. Sadece 31 Temmuz- 1 Ağustos arasında Ebola Virüsü Hastalığı'ndan 163 vaka bildirilmiş ve 61 kişinin öldüğü açıklanmıştır. Gine'de 13 yeni vaka açıklanıp 12 kişi ölürken, Liberya'da 77 yeni vaka açıklanmış ve 28 kişi ölmüştür. Yine Sierra Leone'de 72 yeni vaka açıklanmış, 21 kişi ölmüştür. Nijerya'da hastalık korkulan boyutta seyretmemiş 1 yeni vaka rapor edilmiş fakat ölen olmamıştır. Aşağıdaki tabloda hastalığın güncel seyri gösterilmektedir.

Tablo 2: 11 Ağustos 2014 itibariyle Ebola Virüsü Hastalığı'nın bilançosu[7]

 

Hastalık Amerikan vatandaşı bir doktor ve hemşireye de sirayet etmiştir. Batı Afrika'da Ebola hastalarının tedavisinde görev alan Kent Brantly ve Nancy Writebol Ebola'ya yakalanmıştır. Her ikisi de ABD'ye getirilerek tedavi altına alınmıştır. Liberya'da görev yaparken Ebola'ya yakalanan rahip Miguel Pajares ise tedavi için İspanya'ya getirilmiştir. Rahip Pajares her türlü müdahaleye karşın kurtulamayarak, Ebola'dan dolayı hayatını kaybeden ilk Avrupalı olmuştur.[8]

Hastalığın şimdiye kadar bir aşısının dahi bulunamaması insanları tedirgin etmektedir. Kanada, yeni bulduğu fakat deneme imkânı bulamadığı Ebola aşısını Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ)'ne önererek çözüme katkı sunmaya çalışmaktadır. Aynı zamanda Kanada Halk Sağlığı Ajansı Başkan Yardımcısı Dr. Gregory Taylor, DSÖ'nün Ebola virüsü konusunda deney aşamasında olan ilaçların ve aşılarının, salgının önlenmesinde kullanılmasının etik kurallara aykırı olamayacağını açıkladığını hatırlatarak hastalığa katkı sunmaya çalışacaklarını ifade etmiştir.[9]

Liberya Hükümeti, şimdiye kadar sadece maymunlar üzerinde denenmiş, insanlar üzerinde test edilmeyen ve henüz ilaç ruhsatı bulunmayan Amerikan "ZMapp" ilacını denemeye karar vermiştir.  Bu ilaç ABD tarafından hasta doktor ve hemşireye de uygulanmış ve hastalar iyileşme emareleri göstermiştir.[10] Eğer sonuç alınırsa,  "ZMapp" Ebola hastalığının tedavisi için geliştirilen ilk aşı olacaktır.

Son olarak, 1000 üzerinde insanın hayatına mal olan Ebola hastalığı gerekli önlemler alınmadığı takdirde, aşısının olmaması sebebiyle hızla yayılma kapasitesi çerçevesinde daha birçok insanın ölümüne neden olacaktır.


[1] World Healthy Organization, Ebola Virus Disease, Erişim Tarihi: 13.08.2014 http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs103/en/

[2] Seyahat Sağlığı, Erişim Tarihi: 13.04.2014 www.seyahatsagligi.gov.tr/page/haberler/ebola.doc 

[3] GATA, Erişim Tarihi: 13.04.2014 www.gata.edu.tr/duyurular/ebola_hemorajik_atesi.doc

[4] Seyahat Sağlığı, Erişim Tarihi: 13.04.2014 www.seyahatsagligi.gov.tr/page/haberler/ebola.doc 

[5]World Healthy Organisation, Erişim Tarihi: 14.08.2014 http://www.who.int/csr/disease/ebola/evd-outbreak-response-plan-west-africa-2014.pdf?ua=1

[6]The New York Times, Lax Quarantine Undercuts Ebola Fight in Africa, Erişim Tarihi: 12.08.2014 http://nyti.ms./1zPnoRH

[7]  Tablo, http://www.who.int/csr/don/2014_08_13_ebola/en/ internet adresinden yararlanılarak hazırlanmıştır.

[8]Hürriyet Gazetesi, Erişim Tarihi: 14.08.2014, http://www.hurriyet.com.tr/gunun-icinden/26998928.asp

[9]Anadolu Ajansı, Erişim Tarihi: 14.08.2014 http://www.aa.com.tr/tr/saglik/372621--kanadadan-ebola-asisi-onerisi

[10]Deutsche Welle, Erişim Tarihi: 14.08.2014  http://www.dw.de/ebola-vir%C3%BCs%C3%BCne-kar%C5%9F%C4%B1-zmapp-umudu/a-17851760

Bu yazı 4075 defa okundu.
  • Yorumlar2
  • Onay Bekleyenler0

comment_what_is_your_mind

google_ad_height = 240; //-->
TSK Mehmetçik Vakfı