Hoşgeldiniz; Bugün 30 Nisan 2017 Pazar
Enerji ve Enerji Güvenliği Araştırmaları Merkezi|23 Eylül 2013 Pazartesi

Bedava Doğalgaz Oyunu ve Siyah Kalem'in Kuzey Irak Görevi

Tuğçe Varol tarafından yazıldı.

Geçtiğimiz günlerde 4646 sayılı Doğalgaz Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun tasarısının yayınlanmasının ardından, taslağın bir fıkra nedeniyle Güneydoğu Anadolu bölgesindeki illerin bedava doğalgaz alabileceğine dair yorumlar yapılmıştır. Hemen ardından da bu yorumlar bizzat Enerji Bakanı tarafından yalanlanmıştır. Gerçekten de Enerji Bakanlığı Güneydoğu Anadolu illerine doğalgaz iletimi için hatlar planlamaya başlamış ve buna karşılık Siyah kalem şirketi de Kuzey Irak’tan doğalgaz alımı için EPDK’dan ithalat lisansı almıştır. Burada sorulması gereken pek çok soru bulunmakla birlikte bu gazı Türkiye’nin GSMH‘sının en düşük olduğu bir bölge nasıl ödeyebilecektir.

 

4646 sayılı Doğalgaz Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun tasarısının içerisinde Madde 11, fıkra 3’de “Belirli bölgelere ve/veya belirli amaçlara yönelik olarak tüketicilerin desteklenmesi amacıyla sübvansiyon yapılması gerektiğinde, bu sübvansiyon fiyatlara müdahale edilmeksizin, söz konusu tüketicilere geri ödeme şeklinde yapılır. Geri ödemeye esas, miktar ve/veya oran ile uygulama şekli, ilgili Bakanlığın teklifi ve Bakanlar Kurulu kararı ile düzenlenir” şeklinde bir cümle yer almaktadır.  Bakanlığın yaptığı açıklamadaki gibi gerçektende özellikle herhangi bir bölgenin adı verilmeden bir sübvansiyon gerektiği taktirde Bakanlar Kurulu ile istenilen bölgeye eğer doğalgaz faturalarını tahsil edebilmişlerse geri ödeme yapılacak, bir başka deyişle eğer doğalgaz faturalarını tahsil edememişlerse muhtemelen fatura sıfırlanacaktır. Her ne kadar Enerji Bakanlığı haklı olarak Güneydoğu Anadolu bölgesi için bedava doğalgaz olamayacağını belirtse de örneğin GSMH’sı ile Hakkari 75, Bingöl 76, Van 77, Ağrı 78, Bitlik 79, Muş 80 ve Şırnak 81’inci sırada iken ve bu şehirlerin bazılarından elektrik faturalarını temin etmekte zorlanılırken, doğalgaz faturası nasıl temin edilecektir sorusu akla gelmektedir.

Bu noktada önemli olan bir hususta muhtemelen Güneydoğu Anadolu için projelendirilen doğalgazın Barzani yönetimindeki Kürdistan Özerk Bölgesinden, Türk Siyah Kalem şirketi ile temin edilecek olmasıdır. Halen merkezi Bağdat yönetimi ile anlaşamamasına rağmen Erbil yönetimi ile yaptığı anlaşma ile EPDK’dan, Kuzey Irak yönetiminden 2014’te 700 mcm[1], 2015’de 1.5 bcm[2], 2016’da 2.5 bcm, 2017-2031 arası 3 bcm, 2032’de 3.1 bcm ve 2033’de 3.2 bcm gaz ithal etme izni lan Siyah Kalem şirketi, Türkiye-Irak ilişkileri açısından hassas dengelerin bozulmasına neden olacak politikalar izlenmesine neden olmaktadır. Böylelikle Barzani’den Siyah Kalem aracılığı ile alınacak olan gaz, Barzani’nin hedef bölgesi olan Güneydoğu Anadolu bölgesine dağıtılacaktır. Bu bağlamda şunu da açıklamakta fayda vardır. Bu yazıyı yazan yazar ne bölgenin doğalgazdan faydalanmamasını ne de gelişmemesini istemektedir. Özellikle bölgenin ihtiyacı olan gaz Kuzey Irak’tan karşılanmak zorunda değildir.  Türkiye’nin doğalgaz temin ettiği başka ülkelerde bulunmaktadır ve sözkonusu bölgenin ihtiyacı olan gaz temin edilebilir. İkinci olarak ise bölgenin GSMH oranı doğalgaz faturası ödemeye uygun olmadığından aynen yeni taslakta yazan sübvansiyon metodu kullanılmak zorunda kalınabilir. Bölge pek tabi ki başkasından aldığımız doğal gaz ile değil yerli olan kömür kaynakları ile sübvanse edilebilir. Türkiye’nin en yüksek gelir ortalaması olan İstanbul gibi şehirlerse kışın doğalgaz faturasının ödenmesinde orta gelir seviyesindeki insanlar zorlanırken, GSMH’sı 3000 doların altındaki illerde yaşayanlar bu faturaları nasıl karşılayacaklardır?

 

Sonuç olarak Siyah Kalem şirketi, bölgedeki aktiviteleri dikkatle izlenmelidir. Daha önce EPDK’ya Kuzey Irak’tan doğalgaz ithalat edebilmek için  başvurmuş ve Bağdat ile anlaşmaya varamadığı için bir türlü nihai sonuca varamamış fakat ısrarla Erbil’in gazını Türkiye’ye taşımak için başvurularda bulunmuştur. Tamamlanmak üzere olduğu defalarca ilan edilen Kuzey Irak ve Türkiye arasındaki petrol boru hattının devam eden pazarlıklar nedeniyle bağlantı noktası gecikse de muhtemelen Siyah Kalem’de bu hatta paralel inşa edilecek bir hattan doğal gaz temin etmeyi planlamaktadır. Umarım bu ticarin sonunda Türkiye şu şekilde bir resimle karşı karşıya kalmaz;

 

Barzani doğalgazı Siyah Kalem aracılığı ile Güneydoğu Anadolu’ya gönderir, BOTAŞ ya da özel şirketler bölgeye dağıtır, bölge faturalarını ödeyemez, devlet dağıtımcılara ve Siyah Kalem’ aldıkları gazı karşılığını öder ve Güneydoğu açısından “Yaşasın Barzani, bize doğalgaz gönderdi”.

 


[1]Milyon kübik metre.

[2]Milyar kübik metre.

Bu yazı 6580 defa okundu.
  • Yorumlar0
  • Onay Bekleyenler0

comment_what_is_your_mind

google_ad_height = 240; //-->
TSK Mehmetçik Vakfı