Hoşgeldiniz; Bugün 24 Mayıs 2017 Çarşamba
Balkanlar ve Kıbrıs Araştırmaları Merkezi|26 Nisan 2017 Çarşamba

Ermeni İddialarını Kabul Eden Ülkeler

Gözde Kılıç Yaşın tarafından yazıldı.

(20 ülke + ABD’nin 41 Eyaleti)

Her 24 Nisan’da ülke gündemi, Ermeni iddiaları ile esir alınıyor. Öyle ki 23 Nisan Ulusal Egemenlik Bayramı dahi bu sene olduğu gibi gölgede bırakılabiliyor. Kuşkusuz ki bu zaten Ermeni iddialarının bir sonuç doğurabilmesine dönük stratejinin  parçasıdır. Konu her sene “ABD Senatosu’ndan geçti mi, geçiyor mu?” tartışmalarıyla en az bir ay boyunca Türkiye gündeminde işlenmektedir. Aynı zamanda “Kabul eden ülkelere bir de … eklendi” haberleri yapılmaktadır. Aynı dönemlerde dünyanın pek çok noktasında “Ermeni Soykırım Yalanına Son ve Şehit Diplomatlarımızı Anma”[1] mitingi yapılıyorsa da Ermeni lobisinin düzenlediği gösteriler kadar ön plana çıkamadıkları için tüm dünya insanlarının soykırım yapıldığı inancıyla sokaklara döküldüğü zannedilmektedir. Böylesi yoğunlukta gündemde yer aldığı için de “Tüm dünya kabul etti” algısı da ister istemez oluşmaktadır. Hatta tüm dünya kabul etmişken Türkiye’nin kabul etmemekle kendi itibarını zedelediği inancı oluşmaktadır.

Hâlbuki 100 yılda bu iddiaları kabul eden parlamento sayısı sadece 20’dir. Yani BM üyesi 192 ülkeden sadece 20’sinin parlamentosunda Ermeni iddialarına uygun tasarı, yasalaşmıştır. AİHM’nin 17 Aralık 2014 tarihli Doğu Perinçek kararında da vurgulandığı gibi bunlar sadece parlamento kararlarıdır. Yeni birer parlamento kararları ile değişebilir, hükümet programlarına alınmamakta, o devleti dahi bağlamamaktadır. Hukuki değil siyasi kararlardır. Kaldı ki Fransa Anayasa Mahkemesi de aynı yönde karar alarak, Paris’in hazırladığı inkâr yasasını 2012’de iptal etmişti. İngiltere’de de net delillerle ispat edilmediği için ve cezai sonuçlar doğuran bir suç olduğu için 1997’de soykırımı kabul etmemişti. Dolayısıyla parlamento kararlarının ne mahkeme kararı gibi bağlayıcılığı olabilir ne dünya halklarının izlenimini yansıtır. Çünkü parlamento kararları birer referandum kararları değildir.  Hatta pek çok ülke parlamentosundaki oylamada tasarının yasalaşması küçük farklarla kabul edilmiştir.Örneğin İsveç’de 2010’da yapılan oylamada 130 ''Hayır'', 131 ''Evet'' oyu kullanılmıştı. Bu nedenle “Ermeni İddiaları’nın kabul edildiği ülkeler” ifadesi dahi psikolojik açıdan olandan daha büyüğü ifade etmek anlamına gelmektedir. Bazı ülke parlamentolarında aynı karar farklı içeriklerle birkaç kez kabul ettiği için ve kabul etmeyen bazı ülkelerde de neredeyse her yıl bir şekilde konu tasarı olarak parlamentoya taşındığı için çok fazla tanıma olduğu algısı oluşmaktadır. Ancak bu gerçeği yansıtmamaktadır.

Bu çerçevede Ermeni iddialarını parlamentosuna getiren ve tanıyan ülkelere sırasıyla bakalım:         Uruguay[2] (1965, 2004, 2005 olmak üzere üç kez Ermeni soykırımı iddiaları kabul edildi)

Kıbrıs Rum Yönetimi[3]  (1982)

Arjantin (1993, 2 yasa,[4] 3 önerge[5] ile 5 kez kabul edildi)

Rusya Federasyonu[6] (1995’de ve 2005’de kabul edildi)

Kanada[7] (1996, 2000 ve 2004’te gündeme geldi ve üçünde de kabul edildi)

Yunanistan[8]  (1996)

Lübnan[9] (1997) (1997’de ve 2000’de iki kez tanıdı)

Belçika[10] (1998)

Fransa[11] (1998, 2000, 2001, 2006’da farklı içeriklerle yasalaştı)

İsveç (2000)[12]

İtalya[13] (2000)

Vatikan[14] (İtalya ile birlikte 2000’de)

İsviçre[15] (2003)

Slovakya[16] (2004)

Hollanda[17] (2004)

Polonya[18]  (2005)

Almanya[19] (2005)

Venezuela[20] (2005)

Litvanya[21] (2005)

Şili[22] (2007)

İsveç[23] (2010)

** Amerika Birleşik Devletleri'nde ise 41 eyalet Ermeni Soykırımı'nın olduğunu kabul etmektedir. Soykırım olarak tanımlayan ABD eyaletleri: Alaska, Arizona, Arkansas, Kaliforniya, Colorado, Connecticut, Delaware, Florida, Georgia, Güney Karolina, Idaho, Illinois, Kansas, Kentucky, Kuzey Dakota, Kuzey Karolina, Louisiana, Maine, Maryland, Massachusetts, Michigan, Minnesota, Missouri, Montana, Nebraska, Nevada, New Hampshire, New Jersey, New Mexico, New York, Ohio, Oklahoma, Oregon, Pensilvanya, Rhode Island, Tennessee, Utah, Vaşington,Vermont, Virjinya, Wisconsin.[24]

** Bunlardan başka

+ Birleşik Krallığı'nın bir parçasını olmasına karşın, Galler de soykırım olarak tanımlamaktadır. (Birleşik Krallık ise soykırım değil katliam ifadesini kullanmaktadır.)

+ 20 Nisan 2007'de, Bask Parlamentosu soykırım olarak tanımlayan bir deklarasyon yayınlamıştır.[25]

+İspanya'daki özerk Katalonya bölgesinin parlamentosu, Mart 2010'da onayladığı bir kararla, Ermeni iddialarını kabul etmiştir. Ancak Katalonya Özerk Yönetimi Başkanı Jose Montilla ise bir mektup göndererek Katalonya yönetimi adına Türkiye'den özür dilemiştir.

+ 23 Kasım 2007'de Mercosur parlamentosu soykırım tanımlaması yapmıştır.[26]

+ Avustralya'nın Yeni Güney Galler eyaleti Ermeni soykırımı olduğunu kabul etmiştir.

Soykırım Olarak Tanımlamayan Ülkeler:

+ Bulgaristan, Danimarka, İsrail parlamentolarına ise tasarı defalarca getirişmiş ancak  reddedilmiştir.

Soykırımı Kabul Eden Örgütler:

Dünya Kiliseler Konseyi[27], Avrupa Parlamentosu (1987,2000,  2002, 2005)[28]; BM Ayrımcılığın Önlenmesi ve Azınlıkların Korunması Alt Komisyonu[29]; Avrupa Konseyi (1998,2001)[30], İnsan Hakları Derneği[31]; YMCA Avrupa Birliği[32], Permanent Peoples' Tribunal[33]

KARAR TASARILARININ İÇERİKLERİ

Değişik ülkelerin parlamentolarında kabul edilen, Ermeni iddialarına ilişkin kararlar içerik yönünden 6 grupta değerlendiriliyor.[34]

Birinci grupta Türkiye ve Osmanlı Devleti ismini kullanmadan 1915 olaylarını "soykırım" olarak değerlendiren ülkeler yer alıyor. Uruguay, Kanada, Fransa, İtalya, Hollanda, Polonya (Türkiye'deki Ermenilerin soykırıma uğradığı ifadesine yer veriliyor, ancak soykırımı kimin yaptığına ilişkin karar metninde bir ifade yer almıyor) ve Venezuela (Ermeni halkına karşı 'Genç Türk' rejimi ve onun 'Pantürkizm' ideolojisi tarafından işlenen soykırım ifadesine yer veriliyor, ancak Osmanlı Devleti veya Türkiye'ye bir atıfta bulunulmuyor) bu grupta yer almakta.

İkinci grupta "soykırım" suçundan dolayı Türkiye'nin sorumlu tutulamayacağının yer aldığı parlamento kararları bulunuyor. Avrupa Parlamentosu'nun 1987 kararı bu grupta değerlendiriliyor.

Üçüncü grupta 1915 olaylarından Osmanlı yönetimini sorumlu tutan ülkeler yer alıyor. Bu çerçevede alınan kararlar Belçika, İsveç, İsviçre, Slovakya, Almanya ve Litvanya'da.

Dördüncü grupta 1915 olaylarından açıkça Türkleri sorumlu tutarak Türkiye'nin sorumluluğuna atıfta bulunan Kıbrıs Rum Yönetimi ve Yunanistan yer alıyor.

Beşinci grupta Ermeni iddialarına konu olayların 1915-1923 döneminde yaşanmış göstererek dolaylı olarak Osmanlı Devleti ile birlikte Türkiye'ye de suçlama yönelten ülkeler yer alıyor. Arjantin (2003), Rusya, Lübnan ve Şili bu grupta sıralanıyor.

Altıncı grupta 1915 olaylarının konu edildiği iddialara Ermeniler dışında Asuri / Süryani / Keldanilere ve Pontus Rumları gibi Anadolu'daki diğer Hıristiyan halkları içine alacak şekilde genişleten İsveç Parlamentosu (2010) yer alıyor. Kararın bu şekilde çıkmasında ülkede yaşayan Süryani ve Rum diasporasının etkili olduğu biliniyor.

İLGİNÇ BİR KARŞILAŞTIRMA

Her ne kadar olaylar arasında benzerlik olmasa da Türkiye gündeminde yer alması ve tıpkı Ermeni iddiaları gibi dünya parlamentolarına taşınması nedeniyle Hocalı’da yaşanan soykırımın dünya vicdanında gördüğü karşılığı kıyaslamak istedik. Hocalı’da 1992 Şubatında yaşananları soykırım olarak tanıyan 9 ülke bulunmaktadır. Birini tanıyan ülke diğerini tanımamıştır. Hocalı’da yaşananların soykırımı olduğunu kabul eden  ülke ve kuruluşlar: Azerbaycan, Meksika, Pakistan, Macaristan, Kolombiya, Çek Cumhuriyeti,  Bosna-Hersek, Peru, İslam İşbirliği Teşkilatı Parlamentolar Birliği, Honduras’tır. Ayrıca Türkiye Dış İlişkiler Komisyonu kararındaki gibi Hocalı’da yaşananları insanlığa karşı suç ve katliam çerçevesinde değerlendiren kararlar da bulunmaktadır.

·         Ermeni iddialarının ilk kabul edildiği yer Dünya Kiliseler Konseyi (1983) ardından ilk tanıyan ülke Uruguay ve sonra GKRY olmuştur. Hocalı’nın ilk kez soykırım olarak kabul edildiği yer İslam Konferansı Örgütü ardından aynı gün tanıyan iki ülke Meksika/Pakistan olmuştur. Ermeni iddiaları 1983’den bu yana 31 yılda 20 ülkenin parlamentosunda karşılık bulurken Hocalı’da yaşananlar sadece 4 yılda 9 ülke parlamentosunda karşılık bulmuştur.

·         ABD’de Ermeni iddialarını kabul etmeyen eyaletler Hocalı’yı soykırım olarak kabul etmiştir; ikisini de soykırım olarak kabul eden eyaletler de bulunmaktadır. Hocalı'da yaşananları katliam olarak tanımlayan ABD'nin eyaletleri (13 eyalet) , Massachusetts, Teksas, New Jersey, Georgia, Maine, New Mexico, Arkansas, Oklahoma, Tennessee, Pensilvanya, Batı Virginia, Connecticut, Florida’dır.

·         Böylesi bir karşılaştırma bakımından ilginç bir diğer husus ise Ermeni iddialarını tanıyan ülkeler arasında tek bir Müslüman ülke olmasıdır: Lübnan. Aynı şekilde Hocalı’da yaşananların bir soykırım olduğunu kabul eden de tek bir Müslüman ülke bulunmaktadır: Pakistan. Ermeniler iddialarını oluştururken “Cihat” kavramına da vurgu yapmakta ve bir anlamda 1915 olaylarını Müslümanların Hristiyanlara dönük yok etme girişimi olarak da lanse etmektedir. Bu nedenle iddiaları kabul edenlerin çoğunluğunun Hristiyan ülkeler olmasında bu yaklaşımın etkisi düşünülebilir. Ancak Hocalı’da Müslüman bir nüfusa dönük yok etme girişimi bulunmaktadır ve burada yaşananları soykırım olarak kabul edenler yine çoğunlukla Hristiyan ülkelerdir.

Sonuç Yerine

Konuya üç açıdan bakılması gerekir. Birincisi kamuoyu üzerinde yaratılan etkidir. Yukarıda zaten sanki tüm devletler kabul etmiş gibi bir algı yaratıldığı ifade edilirken bu nokta vurgulanmıştır. İkincisi hukuki açıdan parlamento kararlarının hiçbir mana ifade etmediğidir. Burada AİHM’nin Doğu Perinçek Davası hakkında verdiği karar son derece önemlidir. Mahkeme bir yandan parlamentoların mahkeme ve tarihçilerin görevini üstlenemeyeceğini ifade etmektedir bir yandan da 1915 olaylarının Yahudi soykırımına benzemediğini vurgulamaktadır. İlki açısından bizzat mahkeme, “sadece 20 ülkenin parlamentosu tarafından tanınmışsa da” diyerek ve ayrıca parlamento kararlarının hiçbir hükmü olmadığını belirterek “tanıma” kavramına yüklenen anlamı minimize etmektedir. İkincisi açısından ise Mahkeme, Holocoust ile yaptığı karşılaştırma neticesinde Ermeni olaylarının hukuken soykırım olmadığını net şekilde belirtmektedir. “Olduğunu söylemek kadar olmadığını söylemek de mümkündür” ifadesi ile de konunun tarih düzeyinde tartışılmasının “inkar yasaları” ile engellenemeyeceğine hükmetmektedir. 

Konuyu incelerken ağırlık verilmesi gereken üçüncü alan ise Türkiye’nin siyasi ilişkileridir. Ülkeleri tek tek incelemeyeceğiz. Ancak Uruguay’ın parlamentosunda Ermeni iddialarını onaylayan ilk kararı çıkaran ülke olması ve 2004 ile 2005’te de yeni kararlarla, iddiasını sürdürme tutumu ilginçtir. Ülkedeki çok zengin Ermenilerin bu kararların temel belirleyicisi olduğu kanaati yaygındır. Uruguay’dan tam 17 yıl sonra ikinci karar gelmiştir. İkinci ülkenin  GKRY olması, kuşkusuz ki 1974 Mutlu Barış Harekatı ile ilgilidir. Nitekim kararda 1974 harekatı ile bağlantı kurulduğu kaydedilmektedir. 1982’deki 2. tanımadan 1993’deki üçüncü tanımaya (Arjantin) dek başkaca tanımaya denk gelinmemektedir. Burada da Güney Amerika yerleşen zengin Ermeniler’in etkisinden bahsedilebilir. Zira Arjantin Parlamentosu da defalarca aynı yöndeki kararı tanıma yoluna gitmiştir.  Kanaatimizce ilginç hususlardan biri de Yunanistan’ın böylesi bir karar için GKRY’den sonra 14 yıl beklemesidir.  1996’ya dek bu harekete girişmemesi ile herhalde Özal dönemi ilişkileri iyileştirme (bir nevi erken “Komşularla Sıfır Sorun Politikası” dönemi) girişimi ile bağlantılı görülmelidir. GKRY ve Yunanistan’ın karar içerikleri benzerlik göstermekte ve her iki ülke de Türkiye’yi soykırımın sorumlusu olarak göstermektedir. Nitekim 20 tanıma kararı arasında bu iki ülke parlamentosu haricinde soykırım kararında Türkleri açıkça sorumlu gösteren başkaca karar bulunmamaktadır.

Türkiye’nin siyasi ilişkileri bağlamında, soykırımı tanıma kararı alan ülkelerle ticaret hacminin tanıma kararı sonrasında artış göstermesi de dikkat çekici hususlardan biridir. Nitekim Türkiye aleyhine bir karar alındığında karar alan ülke ile Türkiye’nin ticaret hacminin artış gösterdiğini OECD istatistiklerini kaynak göstererek raporlayan da Amerika Ermeni Ulusal Komitesi’dir (ANCA).[35] Kuşkusuz ki, Türkiye’nin tanıma kararlarını engellemek için ekonomik yaptırım uygulama tehdidini kullanması karşısında kullanılan bir yöntemdir. Ancak tablo da iddianın gerçek olduğunu göstermektedir.

Ülke

Tanıma Tarihi

Ticaret Hacmindeki Artış

Belçika

26 Mart 1998

+% 174

Kanada

21 Nisan 2004

+ % 148

Fransa

29 Ocak 2001

+ % 257

Yunanistan

25 Nisan 1996

+ % 399

İtalya

17 Kasım 2000

+ % 126

Lübnan

11 Mayıs 2000

+ % 126

Hollanda

21 Aralık 2004

+ % 66

Rusya

14 Nisan 1995

+ % 912

Slovakya

30 Kasım 2004

+ % 298

İsveç

29 Mart 2000

+ % 33

İsviçre

16 Aralık 2003

+ % 6

Uganda

16 Aralık 2004

+ % 85

 

Türkiye’nin siyasi ilişkileri bağlamında dikkat çekici bir diğer husus da 2002 sonrasında 9 yeni tanıma ve 9 yeniden tanıma olmasıdır. 2002’ye dek 1965’den itibaren 37 yılda 10 tanıma gerçekleşmişken son 12 yılda 9 yeni tanıma gerçekleşmiş, 9 defa da daha önce tanıma kararı almış parlamentolarda yeniden tanıma kararı alınmıştır. Yani AKP Hükümetleriyle Türkiye’nin hızla yükselen güç olmasının inadına inadına ve komşularla sıfır sorun politikasına “rağmen” AKP döneminde tanımalarda çok hızlı bir artış yaşanmıştır.   

(Makale ilk olarak 1 Mayıs 2014 tarihinde yayınlanmıştır)



[1] New York'taki Times Meydanı'nda yapılan ''Ermeni Soykırım Yalanına Son ve Şehit Diplomatlarımızı Anma'' mitingi örneğinde verilmiştir. http://www.turkiyegazetesi.com.tr/dunya/152152.aspx

[2] Uruguay Senate and House of Representatives Resolution, April 20, 1965, http://www.armenian-genocide.org/Affirmation.166/current_category.7/affirmation_detail.html;  Uruguay Law, March 26, 2004, http://www.armenian-genocide.org/Affirmation.282/current_category.7/affirmation_detail.html; Uruguay Senatosu 20 Nisan 1965'te kabul ettiği yasa ile 24 Nisan'ı "Ermeni Şehitlerini Anma Günü" ilan etti. Uruguay Senatosu, 18 Mart 2000 tarihinde de 24 Nisan'ı "1915’te katledilenlerin anısına Ermeni Şehitleri Anma Günü" ilan eden yasa tasarısını onayladı. 1 Kasım 2000'de Temsilciler Meclisi'nde görüşülmeye başlayan tasarı 10 Mart 2004'te kabul edildi. Uruguay Temsilciler Meclisi, ayrıca 3 Mayıs 2005 tarihinde Ermeni iddiaları konusunda bir bildiri kabul etti. Bu bildiride, 24 Nisan'ın BM tarafından "her türlü soykırımın ifşa edilmesi ve reddedilmesi günü" ilan edilmesi ve bunun için Uruguay Dışişleri Bakanlığı'nın BM'de girişimde bulunması istendi.

[3] Cyprus House of Representatives Resolution, April 29, 1982; Kararda, 1974 Kıbrıs Barış Harekatı ile ilinti kurulmaya çalışıldı.

[4] Argentina Law, March 18, 2004;, http://www.armenian-genocide.org/Affirmation.300/current_category.7/affirmation_detail.html, Argentina Law, January 15, 2007 http://www.armenian-genocide.org/Affirmation.374/current_category.7/affirmation_detail.html; Arjantin Senatosu'nun 5 Mayıs 1993 tarihinde aldığı kararda, Ermeni çevrelerinin 1915 olaylarına ilişkin iddiaları paralelinde tanım ve ifadelerle dayanışma vurgusu yapılarak, Yukarı Karabağ Ermenilerine ilişkin endişeler dile getirildi. Arjantin Senatosu'nun 22 Nisan 1998 tarihinde kabul ettiği açıklamada ise "Senatonun soykırımın her şeklini kınadığı" ifade edilerek, Ermeni iddiaları paralelinde ifadeler kullanıldı ve Ermeni halkıyla dayanışma vurgusu yapıldı. Arjantin Senatosu'nun 20 Ağustos 2003 tarihinde kabul ettiği açıklamada da 1915 olaylarının 88. yılında üzüntü dile getirildi ve Ermeni çevrelerinin iddialarına destek verildi. Arjantin Senatosunun 14 Nisan 2004, 20 Nisan 2005 ve 19 Nisan 2006'daki açıklamalarında da Ermeni tezlerine verilen destek yinelendi. Arjantin Parlamentosu 15 Ocak 2007'de yürürlüğe giren ve 24 Nisan'ı "Tolerans ve Halklar Arasında Saygı Günü" ilan eden bir yasayı da kabul etti. Yasayla Ermeni kökenli Arjantinli devlet memuru ve öğrencilere 24 Nisan'da anma etkinliklerine katılma izni verildi ve bu kişiler o gün izinli sayıldı.

[5]  Argentina Senate Resolution, May 5, 1993, http://www.armenian-genocide.org/Affirmation.147/current_category.7/affirmation_detail.html ;  Argentina Senate Resolution, April 20, 2005, http://www.armenian-genocide.org/Affirmation.335/current_category.7/affirmation_detail.html;  Argentina Senate Resolution, August 20, 2003, http://www.armenian-genocide.org/Affirmation.279/current_category.7/affirmation_detail.html

[6] Russia Duma Resolution, April 14, 1995, http://www.armenian-genocide.org/Affirmation.151/current_category.7/affirmation_detail.html; Rusya Federasyonu Federal Konseyi Devlet Duması (Temsilciler Meclisi) 14 Nisan 1995'de kabul ettiği kararda, Ermeni iddialarına konu edilen olaylar kınadı ve "24 Nisan Soykırım Kurbanlarını Anma Günü" olarak ilan etti. Rusya Federasyonu Federal Konseyi Devlet Duması'nın 22 Nisan 2005 tarihli açıklamasında da Ermeni iddiaları paralelinde değerlendirmelerde bulunuldu.

[7] Canada House of Commons Resolution, April 23, 1996, http://www.armenian-genocide.org/Affirmation.149/current_category.7/affirmation_detail.html;  Canada Senate Resolution, June 13, 2002, http://www.armenian-genocide.org/Affirmation.220/current_category.7/affirmation_detail.html;  Canada House of Commons Resolution, April 21, 2004, http://www.armenian-genocide.org/Affirmation.291/current_category.7/affirmation_detail.html; Kanada Parlamentosu Avam Kamarası 23 Nisan 1996 tarihinde aldığı kararda 1915 olaylarına ilişkin Ermeni iddialarına değinerek, her yılın 20-27 Nisan haftasını "bir halkın diğer bir halka karşı uyguladığı insanlık dışı davranışı anma haftası" olarak kabul edildiğini duyurdu. Kanada Parlamentosu'nun Senato kanadında 13 Haziran 2002 tarihinde "Ermeni Soykırımının Tanınması ve Anılması" başlıklı bir önerge kabul edildi. Kanada Avam Kamarası'nın 21 Nisan 2004 tarihinde kabul ettiği kararda da 1915 olaylarına ilişkin Ermeni iddiaları paralelinde ifadelere yer verilerek, yaşananlar "insanlığa karşı suç" olarak nitelendirildi.

[8] Greece (Hellenic Republic) Parliament Resolution, April 25, 1996, http://www.armenian-genocide.org/Affirmation.156/current_category.7/affirmation_detail.html; Yunanistan Parlamentosu ise 25 Nisan 1996 tarihinde çıkardığı bir kanunla 24 Nisan'ı "Ermeni soykırımını anma günü" ilan etti.

[9] Lebanon Chamber of Deputies Resolution, April 3, 1997, http://www.armenian-genocide.org/Affirmation.162/current_category.7/affirmation_detail.html; Lübnan Temsilciler Meclisi'nin 3 Nisan 1997 tarihli kararında Ermeni çevrelerinin ifadelerine yer verildi ve 24 Nisan "Anma günü" ilan edildi. Lübnan Temsilciler Meclisi 11 Mayıs 2000 tarihinde kabul ettiği kararda Ermeni çevrelerinin iddialarına atıf yapıldı. Kararda, 1915 olayları kınanarak, Ermenilerin talepleriyle dayanışma vurgusu yapıldı.

[10] Belgium Senate Resolution, March 26, 1998, http://www.armenian-genocide.org/Affirmation.148/current_category.7/affirmation_detail.html; Belçika Senatosu 26 Mart 1998 tarihinde "Türkiye'de Yaşayan Ermenilerin 1915 Soykırımına İlişkin Karar"ı aldı. Türkiye'ye de bunu kabul etmesi çağrısı yapıldı.

[11] France National Assembly Law, May 28, 1998http://www.armenian-genocide.org/Affirmation.154/current_category.7/affirmation_detail.html;  France Senate Law, November 7, 2000, http://www.armenian-genocide.org/Affirmation.154/current_category.7/affirmation_detail.html;  France Law, January 29, 2001, http://www.armenian-genocide.org/Affirmation.170/current_category.7/affirmation_detail.html;  (Fransızca) Proposition de loi complétant la loi n° 2001-70 du 29 janvier 2001 relative à la reconnaissance du génocide arménien de 1915, National Assembly of France, 12 April 2006, http://www.assembleenationale.fr/12/propositions/pion3030.asp; Fransa Senatosu 7 Kasım 2000 tarihinde "acil görüşme" yöntemi ile gündeme getirilerek ele alınan "Fransa 1915 yılında Ermenilere karşı soykırım uygulandığını alenen kabul eder" ifadesinden oluşan yasayı kabul etti. Bu yasa Fransa Ulusal Meclisi'nin 18 Ocak 2001 tarihli oturumuna katılan 50 kadar parlamenterin oybirliğiyle kabul edildi. Dönemin Cumhurbaşkanı Chirac yasayı 29 Ocak 2001 tarihinde onayladı.

[12] İsveç Parlamentosu Dışişleri Komisyonunca hazırlanan ve Parlamentonun 29 Mart 2000 tarihli oturumunda kabul edilen İnsan Hakları Raporu'nun Türkiye ile ilgili bölümünde Ermeni çevrelerinin iddialarına da yer verildi. Kararda 1915 olayları Ermeni tezleri paralelinde değerlendirildi. İsveç Parlamentosu 11 Mart 2010 tarihinde kabul ettiği bir metinle de Ermeni iddialarını Asuri, Süryani, Keldani ve Pontus Rumlarını da içine alacak şekilde genişletti; http://www.internethaber.com/isvec-ermeni-tasarisini-kabul-etti-236351h.htm

[13] Italy Chamber of Deputies Resolution, November 16, 2000, http://www.armenian-genocide.org/Affirmation.172/current_category.7/affirmation_detail.html; İtalya Temsilciler Meclisi'nin 16 Kasım 2000'de kabul ettiği kararla Avrupa Parlamentosu'nun 15 Kasım 2000 tarihli kararına atıfta bulunularak, İtalyan Hükümetine sorunun çözümüne ilişkin girişimde bulunma çağrısı yapıldı.

[14] Vatican City Communiqué, November 10, 2000, http://www.armenian-genocide.org/Affirmation.167/current_category.7/affirmation_detail.html; Papa II. John Paul imzasıyla 2000 yılında yayımlanan Vatikan Şehir Deklarasyonu'nda, "Yüzyılın başında yaşanan Ermeni soykırımı, sonraki dönemlerde meydana gelen dehşetengiz olayların habercisi olmuştur" denilmektedir.

[15] Switzerland (Helvetic Confederation) National Council Resolution, December 16, 2003, http://www.armenian-genocide.org/Affirmation.277/current_category.7/affirmation_detail.html

[16] Slovakia Resolution, November 30, 2004, http://www.armenian-genocide.org/Affirmation.330/current_category.7/affirmation_detail.html; Slovakya Ulusal Meclisinde 30 Kasım 2004 tarihinde "Slovakya Ulusal Meclisi, 1915 yılında Osmanlılar tarafından girişilen Ermeni soykırımını tanır ve bunun insanlığa karşı işlenmiş bir suç olduğunu kabul eder" şeklinde bir bildiri benimsendi.

[17] Netherlands Parliament Resolution, December 21, 2004, http://www.armenian-genocide.org/Affirmation.355/current_category.7/affirmation_detail.html ; Hollanda Temsilciler Meclisi'nin 21 Aralık 2004 tarihinde yapılan oturumunda, "Hollanda Hükümetini Türkiye ile yürütülecek kültürel ve siyasi diyalog çerçevesinde Türkiye'nin Ermeni Soykırımını tanıması konusunu sürekli gündeme getirmesini" talep eden bir önerge kabul edildi.

[18] Poland Parliament Resolution, April 19, 2006, http://www.armenian-genocide.org/Affirmation.354/current_category.7/affirmation_detail.html; Polonya Parlamentosu, 19 Nisan 2005’de Ermeni çevrelerinin iddiaları paralelinde bir kararı kabul etti ve 1915 olayları mağdurlarının "saygıyla anıldığı"’ kaydedildi.

[19] Federal Almanya parlamentosu Bundestag’ın 16 Haziran 2005’de çıkardığı karar metinde “soykırım” ifadesi yalnızca bir defa yer aldı ve "sayısız bağımsız tarihçi, parlamento ve uluslararası örgütün Ermenilerin tehcir ve ortadan kaldırılmasını soykırım olarak nitelendirdiğine" dikkat çekildi. Kararda, geçmişte yaşanan olayların incelenmesi için Türk, Ermeni ve yabancı tarihçilerden oluşan bir komisyon kurulması önerisi getirilirken, Almanya'nın da olaylardan dolayı özel bir sorumluluğu olduğu vurgulandı. Ayrıca Dışişleri Bakanlığı'ndan ilgili döneme ait arşivlerini açması istendi. Kararda, Türkiye-Ermenistan ilişkilerinin normalleşmesi gerektiği vurgulandı.

[20] Venezuela National Assembly Resolution, July 14, 2005; http://www.armenian-genocide.org/Affirmation.352/current_category.7/affirmation_detail.html; Venezuela Ulusal Meclisi’nin 14 Temmuz 2005 tarihinde kabul ettiği metinde yaklaşık 2 milyon Ermeninin "Jön Türkler" rejimi tarafından "Pantürkizm" ideolojisine uygun olarak "yok edildiği" ifade edildi.  Ayrıca bu iddialar kabul edilinceye kadar Türkiye'nin AB üyelik sürecinin askıya alınması da istendi.

[21] Lithuania Assembly Resolution, December 15, 2005; http://www.armenian-genocide.org/Affirmation.351/current_category.7/affirmation_detail.html; Litvanya Parlamentosunun 15 Aralık 2005 tarihli kararında da Ermeni iddiaları paralelinde görüşlere yer verildi ve Türkiye’ye bunu tanıma çağrısı yapıldı.

[23] Sweeden Recognized the Armenian Genocide, http://www.internethaber.com/isvec-ermeni-tasarisini-kabul-etti-236351h.htm, 11 Mart 2010 (Oylama sonunda 130 ''Hayır'', 131 ''Evet'' oyu kullanıldı, 88 milletvekili ise oylamaya katılmadı.)  İsveç Dışişleri Bakanlığı, parlamentoya bir yazı göndererek, "Ermeni soykırımının resmi bir açıklamayla anılması ve tanınması" gerektiğini bildirdi. Parlamentoda 2000 yılında başlayan girişimler, genel kurulda birkaç kez reddedildi. Son olarak Mart 2010'da İsveç Parlamentosu bir oy farkla Ermeni iddialarını tanıdı.

[25]  En el 90.º aniversario del genocidio armenio

[27] World Council of Churches, August 10, 1983, http://www.armenian-genocide.org/Affirmation.65/current_category.5/affirmation_detail.html

[28]  http://www.armenian-genocide.org/Affirmation.152/current_category.7/affirmation_detail.html; http://www.armenian-genocide.org/Affirmation.171/current_category.7/affirmation_detail.html; http://www.armenian-genocide.org/Affirmation.217/current_category.7/affirmation_detail.html; http://www.armenian-genocide.org/Affirmation.341/current_category.7/affirmation_detail.html; Türkiye'nin AB'ye tam üyelik başvurusunda bulunmasından üç ay sonra 18 Haziran 1987'de Avrupa Parlamentosu, "Ermeni Sorununun Siyasi Çözümü" başlıklı bir tavsiye kararı aldı. Kararda 1915-1917 dönemindeki olaylar 1948 BM Sözleşmesi'ne göre "soykırım" olarak adlandırıldı ve Türkiye'nin 1915 olaylarını bu çerçevede tanımamasının AB'ye tam üyelik yolunda engel olduğu görüşüne yer verildi. Avrupa Parlamentosu da 15 Kasım 2000'de, "AB'ye tam üyelik yolunda Türkiye tarafından atılan adımlar" konulu raporun ilişiğindeki karar tasarısını Strasbourg'da Genel Kurulda oylayarak kabul etti. Ermeni çevrelerinin iddialarını karara sokmayı hedefleyen bir değişiklik önergesi az farkla kabul gördü. Türkiye, Ermeni iddialarının raporda yer almasını protesto etti. Avrupa Parlamentosu'nun 28 Şubat 2002'de kabul ettiği kararda ise 1987 yılındaki karara atıf yapılarak, "Türkiye'ye uzlaşma temeli oluşturması" çağrısında bulunuldu. Avrupa Parlamentosu'nun 28 Eylül 2005 tarihli bir başka kararında da "Türkiye'ye Ermeni iddialarını tanıma çağrısı" yapıldı ve "bu tanımanın Avrupa Birliği'ne girişin ön şartı olduğu" ifadesine yer verildi. http://www.ntvmsnbc.com/id/25308202/

[29] UN Sub-Commission on Prevention of Discrimination and Protection of Minorities

[30]  Council of Europe Parliamentary Assembly Resolution, April 24, 1998;  Council of Europe Parliamentary Assembly Resolution, April 24, 2001

[31] Human Rights Association of Turkey, Istanbul Branch, April 24, 2006, http://www.armenian-genocide.org/Affirmation.362/current_category.5/affirmation_detail.html

[34] "Karar Tasarılarının İçerikleri" bölümünün tamamı şuradan alınmıştır: Ermeni tezleri 20 ülkede kabul gördü, 22 Aralık 2011, http://www.ntvmsnbc.com/id/25308202/

Bu yazı 28511 defa okundu.
  • Yorumlar4
  • Onay Bekleyenler0

comment_what_is_your_mind

google_ad_height = 240; //-->
TSK Mehmetçik Vakfı